گاستروانتریت حاد (Acute Gastroenteritis) می‌تواند با اسهال، استفراغ و گاهی تب همراه باشد. در این شرایط، یکی از مهم‌ترین مواردی که باید بررسی شود، کم‌آبی بدن (Dehydration) است.
اما از کجا می‌توان فهمید کودک دچار کم‌آبی شده است؟
پزشک برای پاسخ به این سؤال، علاوه بر معاینه کودک، درباره علائم بیماری، میزان دریافت مایعات و غذا و میزان ادرار کودک سؤال می‌کند.
درباره اسهال چه چیزهایی مهم است؟
پزشک ابتدا درباره اسهال سؤال می‌کند:
از چه زمانی شروع شده است؟ کودک چند بار در روز دفع دارد؟ مقدار مدفوع چقدر است؟ آیا در مدفوع خون یا مخاط دیده می‌شود؟
تب و استفراغ چه اطلاعاتی به ما می‌دهند؟
اگر کودک تب داشته باشد، مدت، میزان و الگوی تب بررسی می‌شود.
درباره استفراغ نیز زمان شروع، تعداد دفعات و مقدار استفراغ اهمیت دارد.
همچنین پزشک می‌پرسد کودک در طول بیماری چه مقدار مایعات و غذای جامد دریافت کرده است.
از روی ادرار کودک چه چیزی می‌توان فهمید؟
میزان ادرار یکی از موارد مهم در ارزیابی وضعیت آب بدن کودک است.
والدین می‌توانند به تعداد پوشک‌های خیس در روز و همچنین مدت زمانی که از آخرین دفع ادرار گذشته است توجه کنند.
با افزایش کم‌آبی، میزان ادرار کاهش می‌یابد و در کم‌آبی شدید ممکن است ادرار بسیار کم شود.
چه تغییراتی در ظاهر و رفتار کودک ممکن است دیده شود؟
علائم کم‌آبی می‌توانند از خفیف تا شدید متفاوت باشند.
اگر کم‌آبی وجود نداشته باشد یا بسیار خفیف باشد
کودک معمولاً حال عمومی خوبی دارد و هوشیار است. به‌طور طبیعی مایعات می‌نوشد، چشم‌ها ظاهر طبیعی دارند، اشک وجود دارد و دهان و زبان مرطوب هستند.
اگر کم‌آبی متوسط باشد
کودک ممکن است خسته، بی‌قرار یا تحریک‌پذیر باشد و تشنه به نظر برسد و با اشتیاق مایعات بنوشد.چشم‌ها ممکن است کمی گودرفته به نظر برسند.
اشک کاهش می‌یابد و دهان و زبان ممکن است خشک یا چسبناک شوند.ادرار نیز کاهش می‌یابد و ممکن است دست‌ها و پاها خنک شوند.
اگر کم‌آبی شدید باشد
کودک ممکن است بی‌حال، بسیار خواب‌آلود یا شل باشد و حتی هوشیاری خود را از دست بدهد.ممکن است نتواند به‌خوبی مایعات بنوشد.
چشم‌ها به‌طور واضح گودرفته‌اند و اشک وجود ندارد. دهان و زبان بسیار خشک می‌شوند.
ادرار ممکن است بسیار کم شود. دست‌ها و پاها ممکن است سرد شوند و پوست حالت لکه‌لکه یا کبود پیدا کند.تنفس نیز ممکن است عمیق و سریع شود.
وزن کودک چه کمکی می‌کند؟
اگر وزن کودک قبل و بعد از بیماری در دسترس باشد، کاهش وزن ثبت‌شده می‌تواند برای محاسبه میزان کمبود مایعات بدن استفاده شود.
بنابراین، دانستن وزن اخیر کودک می‌تواند در ارزیابی وضعیت آب بدن او مفید باشد.
آیا بیماری‌های زمینه‌ای هم اهمیت دارند؟
بله. پزشک در ارزیابی کودک مبتلا به گاستروانتریت حاد، درباره بیماری‌های زمینه‌ای نیز سؤال می‌کند؛ زیرا بعضی بیماری‌های همراه می‌توانند خطر یا شدت بیماری را افزایش دهند.
منبع علمی: Nelson Textbook of Pediatrics, 22nd Edition, 2024
آخرین بازبینی: ۴ مهر ۱۴۰۵
